1779 Yedi Ay Savaşı-Мазибл зауэ


Share via
1 Paylaşım

1779 Yedi Ay Savaşı-Мазибл зауэ

Yedi Ay Savaşı, (Мазибл зауэ) Kafkas-Rus savaşlarına (1763-1864) dahil olan,tarihin trajik sayfalarından biridir. Rus İmparatorluğu ordusu ile Kabardey prens-soylu (пщы-уэркъ) ordusu arasında 1779 bahar aylarında başlayıp yedi ay süren ve Çerkes/Kabardey aristokrasinin neredeyse tamamının yok edildiği kanlı bir muharebedir.

Kabardeylerin Rusların topraklarında ilerlemelerine engel olma konusundaki bütün barışçıl, diplomatik çabaları başarısızlıkla sonuçlandı. Dahası, 1777’den başlayarak, Rusya, Balk (Malka) nehrin sol kıyısında, Kuban’ın sağ kıyısında, Mezdok’tan Azak’a kadar yeni sınırlar belirleyen, Ekaterinograd, Pavlovsky, Maryinsky, Stavropolsky, Georgievsky, Andreevsky ve Konstantinograd gibi Kabardey toprakları üzerine on tane kale inşa etmeye başladı. Bu durumda Kabardey’in kuzey bölgesi, en iyi kışlak ve ekilebilir arazileriler arasında yer alan Khurey meraları (Къурей губгъуэ) işgal edildi. (Stavropol bölgesinde Malka nehri boyunca uzanan meralar) Kabardeyler için bu topraklar hayati öneme sahipti. 29 Mart 1779’da Ruslara inşa ettikleri kaleleri yıkmaları, aksi takdirde Kuban ve Terek ötesindeki diğer Çerkeslerle birlikte topyekün bir savaş açacaklarına dair ultimatom gönderdiler. Ultimatoma karşılık  Rusya hükümeti yeni kaleler inşa ederek cevap verdi. Bunun üzerine Kabardeyler savaş hazırlıklarına başladılar. Savaşa katılmayacak olanların evinin kapısına siyah keçe asılması karara bağlandı. Bugünkü Psıkhurey köyü yakınlarındaki ormanlık alanda karargah kurarlar. Batı Çerkesya’dan gelen Besleney, Bjeduğ, Çemguy ve diğerleri ile birlikte, yaya olanlar hariç, 15 bin kişilik bir süvari birliği oluşturmayı başardılar. Güçlerini harekete geçirdiler ve Rus imparatorluğunun genişlemesine karşı savaşmaya karar verdiler.

Savaş hazırlıkları olarak ayrıca merdivenleri kapan ve sepetler yapıp, kale kapılarını kırmak için tekerlekli koç başları inşa ettiler. Prens Kanemet’in oğlu Yelbezdıko keşif için görevlendirildi. Kırımlı bir Ermeni olan Artem Vaskanyan ile birlikte bölgedeki kaleleri tek tek dolaştılar. Artem, kalelere girerek zayıf yerlerini Yelbezdıko’ya rapor etti.

Bunun üzerine, Yektarinogorodski ile Marinski arasındaki bütün kaleleri kuşattılar. İkmal yollarını kestiler. Ancak hiçbir kaleyi ele geçiremediler.

Osmanlı’nın Kırım’daki harekatı, Rusların Kuban’ın sağ kıyısında kurdukları kaleleri yıkarak geri çekilmelerine neden oldu. Fakat yine de Kuban ötesindeki Çerkeslerin, Kabardey Çerkesleri ile birleşmesini önlemek amacıyla Pavlovski Kalesi’ni bıraktılar. Kalede, kale komutanı İvan Yakobi komutasında 2000 kişilik bir Rus askeri bulunmaktaydı.

5 Haziran’da Çerkesler 6 bin kişilik bir süvari birliğini kale üzerine gönderdiler. Süvari birliği üç kola ayrıldı. Birinci grup, kaleye gönderilen Kalmuk ve Kazak destek taburunun yolunu kesti. İkinci grup, doğrudan Yakobi’nin karargahına saldırdı, üçüncü grup ise hemen yakınlardaki Marinski kalesini kuşattı. Kale çevresinde siper kazarak çarpışmaya başlandı. Ancak kendisine yapılan saldırıyı geri püskürten Yakobi, top ve tüfek ateşi desteğiyle birliğiyle kaleden çıkarak saldırıya geçti. Bu esnada, Marinski kalesi komutanı Ya Bas da saldırıya geçerek, siperdeki Çerkeslere karşı saldırdı. Takviye Rus birliklerinin de gelmesiyle, 3 bin kişilik Çerkes birliği 10 Ekim 1779’da Rus kuvvetleri tarafından kuşatıldı. Ruslar, Çerkeslere teslim olmaları yönünde çağrıda bulundu. Ancak teslim olmayı onursuzluk sayan Çerkesler, gece boyunca çarpıştı. Netice itibariyle o gece baskına giden Çerkeslerin hepsi şehit düştü..

1996 yılında ilk defa bir kaç kişi tarafından, Rus birlikleriyle çatışmalarda Kabardey aristokrasisinin can verdiği yer olan Psığurey yerleşim yerinin hemen altındaki Keytıkue Tuaşe denen yerde savaş kurbanlarını anıldı. Sonraki yıllarda yerel halk tarafından ziyaret edilerek, vatanı, özgürlüğü ve bağımsızlığı için can verenleri anmak bir gelenek haline getirildi. 2014 yılında bu savaşın kurbanları için bir anıt inşa etmek için bir girişim başlatıldı. 75 cm genişliğinde üç metre yüksekliğinde dikili taş kaidesi şeklinde tasarlanan anıtın açılışı savaşın yıl dönümü olan 10 Ekim 2015 tarihinde yapılacağı planlanmıştı. Ancak, resmi yetkililerin bir açıklama yapmadığı, bilinmeyen nedenlerden dolayı anıtın dikilmesine izin verilmedi.

Anıtta şu ifadeler yazmaktaydı:

 

Bu Dünyada geri kalan ömrümüzü
aşağılanarak yaşamaktansa,
Onurlu bir şekilde ölmemiz daha iyidir.
Vatan ve Xabze için,
Candan önce onur gelir,
Diyen kahramanlar anısına.
10 Ekim 1779’da, Çerkes ulusunu yüreklendiren
Kabardey prens-soylu ordusu,
Rus imparatorluğunun karanlık ordusu ile
savaşarak burada yok oldular.
***
Дунеижьым щыдгъэщIэжыиум дыхулIэ,
Напэ диIэу дызэрылIэнур нэхъыфIщ
Хэкурэ хабзэрэ папщIэ
Напэм ипэ псэр ихуэ
жызыIа лIыхъужьхэм я Фэеплъщ
1779 гъэм жэпуэгъуэм и10-м
Урыс империем идзэ ФIыцIэм езауэу
Мыбдеж щыхэкIуэдащ
Адыгэ лъэпкъыр зэрыгушхуэ
Къэбэрдей пщы-уэркъыдзэр

         10 Ekim 2018 anma programı:


0 Yorum

Yazı Formatı Seçiniz
Anket
Karar vermek veya görüş belirlemek için oylama yapmak
Serbest Yazı
Yazılarınıza Görseller Bağlantılar Ekleyebilirsiniz
Video
Youtube, Vimeo veya Vine Kodları
Ses
Soundcloud veya Mixcloud İçerikleri
Görsel
Fotoğraf veya GIF