GULİA DIRMİT ( ГӘЛИА ДЫРМИТ) (21 Şubat 1874 – 07 Nisan 1960)


21 Şubat hem Dünya Anadil Günü hem de Abaza halkının en önemli isimlerinden Abaza alfabesinin kurucusu Gulia Dirmit’in 142. Doğum günü. Abhazya Yazılı Edebiyatının kurucusu Ulusal Şair Gulia Dirmit, Büyük Sürgünün ardından 21 Şubat 1874 Tarihinde Guldripsh Eyaleti Gumista Bölgesi Warça Köyü’nde doğdu. 1877 yılında Osmanlı-Rus savaşları sonucunda küçük bir çocuk iken ailesi ile birlikte Osmanlı Topraklarına sürüldü. Babası 1878 yılında büyük zorluklarla sürgün edildiği topraklardan kaçarak gizlice Abhazya’ya döndü. Ancak Warça’daki evleri yıkıldığından Kudrı nehrinin diğer yakasındaki Adzyübja köyüne yerleştiler. Gulia Dirmit, 1885 yılında Sohum’daki Dağlılar Okulu’nda 4 yıl eğitim gördükten sonra Güristan’ın Gori kentindeki Kafkasya Öğretmen seminerine katıldı. Ancak sağlık nedenleriyle semineri yarıda bırakan Dirmit, aynı dönemde ve çok genç yaşta anne ve babasını kaybetti. Sonrasında eğitimini tamamlayıp, öğretmen olduktan sonra 1862 yılında Rus akademisyenler tarafından Rus grafiği esas alınarak oluşturulan ve Abaza aydınların ortaya çıkışında önemli bir dönüm noktası sayılan Abaza alfabesi’nin sonrasında 1892 yılında Konstantin D. Machariani ile birlikte günümüzdekine oldukça benzeyen yeni Abaza alfabesini oluşturdular. Zamanla bu çalışma Abazaca’nın öğrenilmesi adına önemli bir araç haline geldi. Böylece kendisi de edebiyat ve sanat dünyasına ilk adımını atmış oldu.

Alfabenin oluşturulmasıyla birlikte 1895 yılında Sohum’da ilk matbaa kurularak, ilk kitap mağazası açıldı. Hemen ardından 1896’da da yine Sohum’da ilk kütüphane kuruldu. 1907 yılında Gulia Dirmit, Abazaca’ya çevirdiği incili ve “Abaza atasözleri, bilmeceleri ve tekerlemeleri” adlı kitabını yayınladı. 1909 yılında ise A.M.Çoçua tarafından yeni bir “Abaza Alfabesi” yayınlandı.

Gulia Dırmit, uzun süre birçok köyde öğretmenlik yaptıktan sonra, 1912 yılında ilk kitabı olan “Şiirler ve Maniler” Tiflis’te yayınlandı. . Daha sonra Sohum’a geçen Dırmit, burada değişik yerlerde çalıştı. 1919 yılında ise Diaspora’da yaşayan Abazaları konu aldığı “Başkalarının Semaları Altında” adlı ilk romanını yayınladı. 27 Şubat 1919’da ilk Abazaca gazete olan “Apsnı (Apsny)” ‘nın ilk sayısını çıkardı. Haziran 1921’de Sohum’da ilk Abaza tiyatrosunu kurdu. Sovyet yönetimi kurulduğunda Abaza eğitiminin başına getirildi ve uzun süre çeşitli devlet görevlerinde bulundu. Bir çok kez Abhazya yüksek sovyetine, iki kez de SSCB yüksek sovyetine milletvekili olarak seçildi.

Abaza kültürünün gelişiminde önemli rol oynayan Gulia Dirmit, Abaza tarihi, etnografyası, Abaza dili ve Antolojisi ders kitapları çıkardı. “Kamachich”, “Benim Yuvam” Destanı, “Abhazya hakkında Şarkılar”, “Köyde Sonbahar” gibi romanları da bulunan bu büyük Abaza kültür insanı 7 Nisan 1960 tarihinde yaşamını yitirdi ve Agudzera köyüne defnedildi.

1967 yılında başlayan halen günümüze kadar devam eden edebiyat ve sanat alanında önemli isimlere, onun ismi altında ödüller verilmeye başlandı. Bu ödüle ilk layık görülen isimler ise Abaza edebiyatının önde gelen isimleri, Bagrat Şinkuba ve İvan Papaskir idi. Yine onun adını taşıyan ve Abhazya Bilimler Akademisi’nin bünyesinde kurulan Dirmit Gulia Abaza Araştırmaları Enstitüsü çalışmalarına devam etmektedir.

Gulia Dirmit’in vefatının ardından mezarına 1970 yılında Mısır’dan getirilen granit taşlarıyla bir anıt inşa edildi. Ancak bu anıt 1992 – 1993 Abhazya Kurtuluş savaşı sırasında saldırıya uğradı ve ardından da 12 ağustos 2000 tarihinde kimliği belirsiz kişiler tarafından bomba ile tahrip edildi. Bunun üzerine Abaza heykeltraş C. İvanba tarafından yeni bir anıt yapılarak 2009 yılında açıldı.


0 Yorum

Yazı Formatı Seçiniz
Anket
Karar vermek veya görüş belirlemek için oylama yapmak
Serbest Yazı
Yazılarınıza Görseller Bağlantılar Ekleyebilirsiniz
Video
Youtube, Vimeo veya Vine Kodları
Ses
Soundcloud veya Mixcloud İçerikleri
Görsel
Fotoğraf veya GIF