Karabağ’dan Abhazya ve Çerkes Dünyası İçin Dersler


Gürcü-Abhaz çatışmasının kökleri 20. yüzyılın 90’lı yıllarında aranmamalı, Orta Çağ’a ve hatta eski zamanlara kadar uzanmaktadır. Doğu Karadeniz bölgesindeki Roma egemenliğinden beri Abhaz ve kısmen Çerkes kabileleri Roma’nın himayesi altındaydı. Metropolde yaşanan felaketler ve siyasi gücün zayıflaması sırasında Abhazlar, Çerkeslerle birleşerek ayaklanmalar yükseltti ve siyasi bağımsızlığını yeniden kazanmaya çalıştı. Abhazlara karşı Roma tarafındaki Proto-Gürcü beylikleri bu süreçlerde sıklıkla yer aldı.

Yüzyıllar boyunca, bu hikaye kendini tekrar etti, sadece birkaç dış oyuncu değiştirildi. Roma’nın yerini Cenevizliler, ardından Türkler, ardından Ruslar aldı. Sadece bir şey değişmedi – Abhazların siyasi öznelliği koruma veya yeniden kazanma girişimi ve Gürcistan’ın Abhazya’yı kendi kontrolü altında tutma veya geri verme girişimleri.

 

Abhazya’daki durum, 1860-1864’te Batı Kafkasya’da yaşanan etnik temizlikten sonra dramatik bir şekilde değişti ve bunun sonucunda Abhaz-Adige nüfusunun %90’ı Rusya tarafından Osmanlı İmparatorluğu’na sürüldü. Abhazya yavaş yavaş terk edildikten sonra, fakir Gürcü köylüleri özgür toprak arayışıyla Abhazya’ya yerleşmeye başladı. Bu hareket Gürcü milliyetçileri tarafından desteklendi ve Gürcülerin Abhazya’ya yeniden yerleştirilmesi konusunda propaganda yaptı.

Bu politika, etnik bir Gürcü olan Joseph Stalin’in Sovyetler Birliği’nde iktidara gelmesinden sonra 20. yüzyılın 30’larında zirveye ulaştı. Abhazya bir cumhuriyet statüsünü kaybetti ve Gürcistan Cumhuriyeti içinde bir özerkliğe dönüştürüldü. Gürcülerin zorla Abhazya’ya yerleştirildiği “Spetsabkhazpereselenstroy” (Özellikle Abhazya Yeniden Yerleşim İnşaatı) programı başlatıldı. Birkaç on yıl boyunca Abhazlar topraklarında mutlak bir azınlık haline geldi.

Gürcülerin Abhazya’ya yeniden yerleştirilmesine paralel olarak, halkın ideolojik telkinleri yapıldı. Abhazların gerçek tarihini çarpıtan kitaplar yayınlandı. Gürcülere Abhazların Gürcü olduğu, Abhazya’nın eski bir Gürcü toprağı olduğu, Gürcü olarak tanınmak istemeyen Abhazların Kuzey Kafkasya’dan gelen ve gerimerier olarak Gürcüler tüm bunlara isteyerek inandılar, Sovyet Abhazya’nın tüm lider pozisyonlarını işgal ettiler. Abhazya’daki Gürcülerin Sovyet cemaatinin varlığının yıllarında yaklaşık 400 bin yaşadı, Abhazlar 100 bine bile ulaşamadı.

Böyle bir durumda olan Abhazlar, 80’lerin sonunda Sovyetler Birliği’nin çöküşünün başlangıcını gördü.

Gürcistan, diğer büyük cumhuriyetleri takip ederek SSCB’den ayrılmak istedi. Gürcü milliyetçileri, Abhaz kalıntılarını Kuzey Kafkasya’ya sürmeye ve Abhaz özerkliğini tasfiye etmeye çağırdıkları ajitasyona başladılar. 1989’da Abhazya’da Gürcüler ve Abhazlar arasında etnik çatışmalar yaşandı.

Bu süreçlerle eş zamanlı olarak Kuzey Kafkasya’da komünist rejimin baskısı zayıflıyor ve ulusal hareketler canlanmaya başlıyor. Çerkesler ve Abhazlar, Sovyet rejimi tarafından kesilen aile bağlarını yeniden kuruyorlar. Bu toplantıların arka planına karşı, Kafkasya Dağ Halkları Meclisi 1989 yılında Sohum’da yapıldı ve bu, zamanla Kuzey Kafkasya halklarını birleştiren güçlü bir siyasi örgüt olan Kafkasya Halkları Konfederasyonu’na dönüştü.

1991’de Sovyetler Birliği çöktü, Gürcistan bağımsızlığını kazandı ve kontrolsüz Abhazya toprakları, Gürcistan içinde özerklik verilmesini talep etti. Gürcistan bunu yapmayacaktı. İşlerin savaşa doğru gittiği herkes için açıktı. Yeni Rusya hâlâ zayıftı ve Güney Kafkasya’da net bir davranış çizgisine sahip değildi ve Moskova’daki iktidar mücadelesi ciddiydi. Kuzey Kafkasya’da ulusal hareketler kaynıyordu, ayrılıkçı sloganlar sık ​​sık seslendiriliyordu, bütün bunlara Çeçenya’daki devrim ve Rusya’dan açık bir ayrılık seyrini izleyen Dzhokhar Dudayev’in iktidara gelmesi eklendi.

1992’de Rusya, Transkafkasya Askeri Bölgesi’nin cephaneliğini Gürcülere devretti, aynı yıl 14 Ağustos’ta Gürcü silahlı oluşumları Abhazya topraklarını işgal etti. Abhazlar, Kuzey Kafkasya’dan yardım istiyor. Kafkasya Halkları Konfederasyonu, Gürcistan’a ültimatom verir, eğer askerler Abhazya topraklarından çekilmezse, konfederasyon Gürcistan’a savaş ilan eder ve Abhazya tarafında ona girer. Kuzey Kafkasya’nın her yerinden gönüllüler için çağrı başladı. Gürcistan, Konfederasyonu “kağıt kaplan” olarak nitelendirerek bu açıklamaları ciddiye almıyor. Uzmanlara göre, savaşın başlamasından kısa bir süre sonra, yaklaşık 7.000 gönüllü Abhazya’ya gitti, Gürcü saldırısı durdu ve savaşın gidişatı tersine döndü.

Savaşın başında Rusya Gürcistan’ın tarafındaydı, yerel yetkililer gönüllülerin Abhazya’ya gitmesini engellemeye çalıştı. Gazetelerde ve televizyonda Gürcü-Abhaz ihtilafını etkilemeye çalışan kişileri karalayan bir kampanya başladı. 1992 sonbaharında Kafkasya Halkları Konfederasyonu başkanı Musa Şanibov (Shanyba) Nalçik’te tutuklandı. Bu, Kafkasya’da bir dizi protesto ve Nalçik’teki hükümet binasının önünde belirsiz bir yürüyüşü tetikledi. Rusya, tüm Kuzey Kafkasya’da ayaklanma tehdidinin patlak verebileceği bir durumda. Musa Shanibov 2 hafta sonra serbest bırakıldı.

1993’te Abhazya savaşı kazandı ve Gürcüler, oluşumlarını Abhazya topraklarından geri çektiler ve Abhazya birliklerinden sonra neredeyse tüm Gürcü nüfusu Abhazların intikamından korkarak ayrıldı. Rusya’nın bu çatışmadaki rolü, savaşın başlangıcında Gürcistan tarafındaysa, o zaman savaşın sonunda tarafsız ya da Abhaz’ın yanında olduğunu iddia etti.

Çerkesler Abhazlar tarafında savaşa neden katıldı? Birincisi, etnik akrabalık ve ortak bir sürgün hatırası nedeniyle, ikinci bir soykırımı önlemek için. İkinci olarak Abhazya, Kuzey Kafkasya’nın dış dünya ile Karadeniz üzerinden, özellikle de birkaç milyon Çerkes ve yaklaşık 600 bin Abhazın yaşadığı Türkiye ile bağları için uygun bir sıçrama tahtası olacaktır. Abhazya’nın, bağımsız bir ulusal devlet inşa etmek için Türkiye’den ve Ortadoğu’dan Abhaz-Adigelerin ülkelerine geri gönderebilecekleri vaat edilmiş topraklar olması gerekiyordu.

Rusya, Gürcistan’ı kontrol bölgesinde tutmak için Gürcistan ile müzakerelerde ticaret yapabileceği bir bölge. Bu, Kırım ve Ukrayna’dakiyle aynı baskı aracıdır.

 

Dolayısıyla Abhazya, bugün tamamen Moskova’ya bağımlı bir istikrarsız konuma sahip. Rusya, Abhazya’da sadakat ve statükoyu sürdürme karşılığında Moskova tarafından mali olarak desteklenen yozlaşmış bir liderliği iktidara getirdi. Abhazya’da bir Rus askeri üssü bulunuyor. Dünya toplumu Abhazya’yı Gürcistan’ın bir parçası olarak görüyor.

Ermenistan tarafından kontrol edilen Karabağ, devrim sırasında Ermenistan’daki Rusya yanlısı hükümet devrilene kadar aynı durumdaydı. Moskova bunun için Ermenistan’ı affetmedi ve arkasında Türkiye bulunan Azerbaycan ordusunun saldırısından önce müttefikini terk etti.

Abhazya, Ermenistan ve Karabağ’ı terk ettiği gibi her an Rusya tarafından da terk edilebilir. Gürcistan, Abhazya’yı kontrolü altına almak için doğru zamanı bekliyor.

 

Abhaz-Adigler Abhazya’nın kaybını nasıl önleyebilir? Sadece ülkesine geri gönderilerek! Dünyanın savaş sonrası 30 yılı affedildi, çok az sayıda Abhaz Abhazya’ya geri gönderildi. Abhazya’nın nüfusu artmadan, Gürcistan’la olan savaşı yeniden atlatmaya mahkumdur ve bu sefer Kuzey Kafkasya’dan gelen gönüllü bir hareketin Abhazya’nın yardımına gelebileceği bir gerçek değil. Siyasi durumun Rusya’nın içinde olacağına dair tüm kıskançlık. 1992’de Rusya bir iç savaşın eşiğindeydi, komünistler iktidara dönmek istiyordu ve Moskova’nın Kafkasya’ya vakti yoktu. Bu arka plana karşı Çerkes ulusal hareketi Abhazya’ya yardım etmek için seferber oldu. Bu sefer böyle bir şans olmayabilir.

Şimdi Putin yaşlandı ve ciddi şekilde hasta olduğuna dair söylentiler var. Moskova’nın siyasi lobilerinde erken cumhurbaşkanlığı seçimlerinin yapılacağına dair söylentiler dolaşıyor. Rusya’da güç devrimci bir şekilde değiştirilebilir ve bunun Kafkasya ve Abhazya’yı nasıl etkileyeceğini kimse tahmin edemez. Abhaz-Adiglerin boş yere oturmaması gerektiği açıktır, babalarımız tarafından Gürcistan’dan bu kadar güçlükle fethedilen Abhazya’yı kaybedebiliriz.

Abhaz ve Çerkeslerin Abhazya’ya geri gönderilmesi için bir kampanya başlatılması gerekiyor. Bugün 4 milyon Gürcistan’a karşılık Abhazya’da yaklaşık 100 bin Abhaz var. Türkiye’de yaklaşık 600 bin Abhaz ve ortalama 5 milyon civarında Çerkes var. Moskova’nın kuklaları olmalarına rağmen Abhazya’nın yozlaşmış hükümeti ile şimdi bağlar kurmak gerekiyor, ancak yine de parayla orada vatandaşlık ve arazi ve gayrimenkul edinme ile ilgili herhangi bir sorunu çözmek mümkün.

Abhazya’nın sayısının en az 500 bin kişiye geri gönderilerek ulaştırılması gerekiyor. Abhazya siyasi olarak Türkiye’ye yönlendirilmelidir. Karabağ’daki savaş, Kafkasya’daki Rusya’nın topal bir ördek olduğunu gösterdi, etkisi zayıflıyor. Ancak Abhazya’nın şu anda sahip olduğu küçük bir nüfusla geleceğinden emin olmak zor.

Bugün Abhazya, Çerkesya’nın yeniden canlanmasının anahtarıdır. Rusya, Çerkeslerin Kuzey Kafkasya’ya geri gönderilmesine müdahale ederse, geri dönüş Abhazya’ya gönderilmelidir. Abhazya, Gürcüler tarafından terk edilmiş birçok boş evin yanı sıra satın alabileceğiniz ve tarımla uğraşabileceğiniz boş arazilerle dolu. Abhaz-Adigler Abhazya’ya geri dönmezler ve bu bölgede nüfusunu artırmazlar ve bu bölgede güçlenmezlerse, Abhazya, Rusya’da siyasi felaketler başlarsa zorunlu olacak olan Gürcistan ile gelecekte bir savaşta yenilgiye mahkumdur. Siyaset bilimciler Rusya’da devrimci bir durum öngörüyorlar.

Bu, Çerkesya’dan yararlanmanız ve yeniden canlandırmanız için bir şans. Ama önce sağlam bir temele ihtiyacınız var, bu temel Abhazya. Güçlü ve Moskova’nın iradesinden bağımsız Abhazya, Çerkesya’nın canlanmasının anahtarıdır. Abhazya’dan Soçi’ye deniz kenarından karayolu ile kolayca ulaşabilirsiniz. Ayrıca Suhum’dan Karaçay-Çerkesya’ya giden dağlık bir “Askeri-Suhum” yolu var, bu Abhazya’da Orta Kafkasya’dan Karadeniz’e giden yolu kısaltan eski bir kervan yolu. Yakında kader bize yeniden bir şans verebilir, Çerkesler 1917’de Rusya’daki devrim sırasında kaçırdılar. Bu sefer vatanımıza dönmeye hazır olmalıyız. Ama şimdi harekete geçmeliyiz, Kafkasya’ya geri dönmemiz ve Kafkasya’daki Çerkes nüfusunu arttırmamız gerekiyor.

 

-Yazının orjinal versiyonu Rusça’dır.-


Hakuzh

0 Yorum

Yazı Formatı Seçiniz
Anket
Karar vermek veya görüş belirlemek için oylama yapmak
Serbest Yazı
Yazılarınıza Görseller Bağlantılar Ekleyebilirsiniz
Video
Youtube, Vimeo veya Vine Kodları
Ses
Soundcloud veya Mixcloud İçerikleri
Görsel
Fotoğraf veya GIF